Энэ өдөр л хамгийн сүүлчийнх юм шиг бодож амьдралын баяр жаргалыг эд эсээрээ мэдэрч амьдрах хэрэгтэй гэсэн яриа байдаг. Хором бүрийг бүтээлтэй, аз жаргалтай, хожим дурсах сайхан зүйлтэйгээр өнгөрүүл гэсэн санаа бөгөөд үүнийг хааяа бодож явахад илүүдэхгүй л үг. Гэхдээ юу юугүй үхэх гэж байгаа юм шиг баахан юм хийж бүтээх гээд довтлоод, эсвэл хэт жаргаад байвал бас л утгагүй юм. Гутрал гуниг ч гэсэн амьдралын маань нэг хэсэг л билээ.

Хэрэвзээ хүн яг маргааш үхэхээ мэдвэл ёстой жинхэнэ утгагүй зүйл болно биз. Францын зохиолч Жан Поль Сартраас авахуулаад өөр зохиолчид ч гэсэн аливаа хүн яг ийм ү...

 

Нэгэн үгийг хоёр янзаар бичиж хэвшсэний жишээ бол “зөвлөлгөө”, “зөвлөгөө” билээ. Чухам аль нь зөв бол, толь бичгүүдээс харцгаая. Хамгийн сүүлд хэвлэгдсэн ШУА-ийн Хэл Зохиолын Хүрээлэнгийн бүтээл “Монгол хэлний дэлгэрэнгүй тайлбар толь”-д энэ үгийг “Дагаж мөрдүүлэхээр хэлж сургасан юм” хэмээн тайлбарлаад “зөвлөгөө” хэмээн бичнэ гэжээ. Бид “зөвлөлгөөн” гэх бас нэгэн өөр үг байдагтай андуураад “зөвлөгөө” гэхийг “зөвлөлгөө” хэмээн буруу бичээд хэвшсэн ч байж болох юм.

Цаашлаад Ц.Дамдинсүрэн, Б.Осор нарын “Монгол үсгийн дүрмийн толь”, Чой.Лувсанжав нарын “Монгол бичгийн хадмал толь” гээд бүгдэд н...

Түлхүүр үгс: Байгалийн болон нийгмийн шинжлэх ухаан, орчин үеийн хэл шинжлэл, хэлний нийтлэг

Хэл шинжлэлийн ухаан нь ямар чиг хандлагаар чухам юуг судалдаг шинжлэх ухаан бэ, бусад шинжлэх ухаанаас юугаараа ялгаатай байдаг вэ зэрэг асуудал нь хэдийгээр нэлээн ойлгомжтой мэт боловч одоо үед зарим талаар эргэлзээтэй гэж хэлмээр асуудал болжээ. Хэл шинжлэл нь хамгийн товчоор хүний хэлийг судалдаг ухаан юм. Өөрөөр хэлбэл хэлний дотоод бүтэц, зүй тогтол, түүний мөн чанар, хөгжлийг судалдаг ухаан билээ.

Гэхдээ “Хэл шинжлэл байгалийн шинжлэх ухаан мөн үү?” хэмээх эргэлзээ нь шинэ юм биш гэж хэлж болох...

2010 он. Хөл бөмбөгийн дэлхийн аварга шалгаруулах тэмцээн Өмнөд Африкт болж байна. Сайхан байна. Хэдий алс холын оронд болж байгаа ч, хичнээн харь хүмүүсийн спорт ч гэлээ монголын залуучуудын хувьд эрийн гурван наадмаас нь ч илүү сонирхон үзэж харах зүйл нь болжээ. Хэдэн жилийн өмнөөс залуус энэ л үеэр найз нөхдөөрөө цуглан шар айраг уунгаа ярьж хөөрөн, хөгжин цэнгэлдэн тэмцээнээ амтархан үздэг уламжлал тогтжээ.

Уг нь телевизээр нь хөл бөмбөг гарч байгаа л даа. Бодоход гэртээ суугаад үзсэн ч болмоор. Өмнөх нийгмийн үед хөл бөмбөгийг гадаа бааранд суугаад үзэх нь байтугай телевизээр ч тухтай ...

 

Хорьдугаар зуунд монголчууд бид улс үндэстнийхээ хувьд дэвшсэн, хөгжсөн, боловсорсон, соёлжсон нь маргашгүй үнэн билээ. Үнэхээр ч бидний өмнөх үеийнхэн социалист нийгмийг бүтээн босгохоор борви бохисхийлгүй хөдөлмөрлөсөн юм. Тэр үед өмнөх нийгмийнхээ шашны хэт мунхрал, бүдүүлэг болхи хоцрогдлоос салсан нь үнэн хэдий ч үүний хажуугаар ардын ёс заншил, ардын хөгжим, үндэсний хувцас, морин хуур зэрэг маань нүд үзүүрлэгдэн “хэлмэгдэж” явсан нь бас гашуун үнэн.

Аливаа хуучны нийгэм шинээр солигдоход олон дэвшилтэт зүйлстэй учран золгохын хажуугаар сайн бүхнийгээ ч муутай нь хамт харлуулан үгүйсгэ...

 

“Эрүүл явбал улсын наадам үзнэ...”

их зохиолч Дашдоржийн Нацагдорж

 

Агваансамдангийн Сүхбат хэмээх агуу бөх “байлаа”. Уг нь одоо ч амьд сэрүүн, цэл залуу, хүч чадалтайгаа хэвээр сайхан залуу л даа. Гэвч тэрбээр нэгэнт зодог тайлсан учраас эдүгээ бөхийнхөө хувьд “байлаа” хэмээн яригдахаар түүхт бөх болон үлджээ. Хүрэн дээлтэй аварга маань монгол бөхийн спортод үнэхээр шинэчлэл хийсэн нэгэн билээ. Түүнийг орж ирэхээс өмнөхөн арваад жил нэг хэв загварын “унтаа” маягийн барилдаантай ганцхан хүн түрүүлчихсэн, гоц өрсөлдөөн байхгүй, начны найраа гэдэг нь ч одоог бодвол ил тод цагаандаа гарчихсан нэ...

 

Нийтлэг тохиолдох том алдаа биш боловч “цогц журамтай болгох эмхтгэх үйлийн нэр” болох “эмхтгэл” хэмээх үгийг “эмхэтгэл” хэмээн бичиж байгаа нь сонин хэвлэлээр тааралддаг. “Эмхэтгэл” гэж бичих нь буруу бөгөөд “эмхтгэл” хэмээх нь зөв аж. Зөв буруу аль нь болохыг гагцхүү толь бичиг л бидэнд хэлж өгдөг.

ШУА-ийн Хэл Зохиолын Хүрээлэнгийн бүтээл “Монгол хэлний дэлгэрэнгүй тайлбар толь”-д “эмхтгэл” хэмээн бичнэ гэжээ. Ц.Дамдинсүрэн, Б.Осор нарын “Монгол үсгийн дүрмийн толь”-д бас “эмхтгэл” гэж байна. Харин Я.Цэвэлийн “Монгол хэлний товч тайлбар толь”-д “эмхэтгэл” гэж байх ажээ. Монгол бичгээр энэ ...

Холдон одсон хаврын  өдрүүдэд хамтдаа нэг л учрах юм сан. Хараад харамласан тэр л бүсгүйг хамгийн сүүлийн удаа гараас нь атгахсан. Тиймээ дурсамж дүүргэсэн он жилүүдээр ахиад ганцхан аялахсан. Дуусашгүй эрдмийн тэр л өргөөндөө дуу хөөртөйхөн суухсан. Дууны бадаг шиг амьдарсан жилүүд дахин ирэхгүйн хэцүү юм даа.. Холдоод л байх цаг хугацаа шиг холдон одхыг  хараад сууна. Хажууд минь байсан тэр л аз жаргал хамгийн үнэтэй нь байсныг мэдсэнгүй.

Арвин эрдмээс ч илүүтэйгээр, авсан шагналуудаас ч үнэтэй нь ангийн андууд та нартайгаа алтан үеүдэд хамтдаа байсан. Эхэлсэн түүх минь дуусаагүй ч эхэн үе...

Сая эмнэлэг орж ээжийгээ эргэчээд автобусаар явж байтал хажуугаар Английн туг намируулсан нэг сайхан машин явж байхыг хараад өөрийн эрхгүй автобуснаас буугаад шууд л интернэт кафе орж энийг бичмээр санагдлаа...Намайг төрдөг 86-онд 2 дахиа түрүүлсэн Аргентинчууд минь энэ жил 3 дахиа түрүүлээсэй л гэж....
Намайг төрдөг наян зургаан онд хөлбөмбөгийн дэлхийн аварга шалгаруулах тэмцээнд түрүүлж алтан дагинийн эзэн болсон Аргентиний шигшээ багийг би шүтдэг, 10 дугаартай алдарт хөл бөмбөгчин Диего Арманда Марадонаг би шүтдэг, Илжиг хочит Ариэл Ортегаг шүтдэг, адаг сүүлд нь Мэссигээ л шүтэж байнадаа......

Сүндэрээ, Сарнай, Ганболор, Солонгоо Энэ бол  Эмошн хамтлаг...Эмошн гэж хамтлагийг би 8р ангиасаа хойш л өдийг болтол дууг нь шимтэн сонссоор ирлээ...Бараг 9 жил гаруй юмуудаа...Унэхээр чадалтай хоолойтой мундаг дуулдаг охид байж билээ. Одоо бүүр л чадвар нь нэмэгдсэн байх. Ялангуяа Сүндэрээ,Солонгоо хоёрын хоолой бол Монголдоо л хосгүй мундаг чадалтай хоолой, тэр тусмаа Сүндэрээгийн хоолой бол тун гайхалтай тэр дээд өнгөнүүдрүү бол бас л нисдэг ховор хоолой шүү дээ...Одоогоор дуулж байгаа охидын хамтлагуудын аль нь ч Эмошны хэмжээнд хүрч дуулж чадахгүй гэж би боддог, угаасаа ч чадахгүй л байг...